Yazı Dili Geçmiş Zaman (Präteritum) — Hikayelerin Zamanı 📜✍️
Präteritum genellikle resmi yazışmalar, haber raporları ve edebiyat için ayrılmıştır. Ancak üç önemli istisna vardır: sein (war), haben (hatte) ve modal fiiller. Bu fiiller günlük konuşmada bile Perfekt yerine Präteritum formunda kullanılır.
Präteritum, hikaye anlatıcısının zamanıdır.
Onu kitaplarda, gazetelerde ve masallarda görürsünüz.
"Es war einmal eine Prinzessin..." (Bir varmış bir yokmuş, bir prenses varmış...).
Günlük konuşma dilinde bu zamanı nadiren kullanırız. Ancak bazı çok önemli istisnalar vardır.
1. Düzenli Fiiller ("-te" Ordusu) 🤖
Düzenli fiiller (machen, sagen, spielen) için fiil köküne -te eklerini getiririz. Bu, Türkçedeki -di ekine çok benzer.
| Kişi | Ek | Örnek (sagen - söylemek) | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|---|
| ich | -te | ich sagte | Söyledim |
| du | -test | du sagtest | Söyledin |
| er/sie/es | -te | er sagte | Söyledi |
| wir | -ten | wir sagten | Söyledik |
| ihr | -tet | ihr sagtet | Söylediniz |
| sie/Sie | -ten | sie sagten | Söylediler / Söylediniz |
[!NOTE]
Örnekler:
- Ich machte das Fenster auf. (Pencereyi açtım).
- Wir spielten Fußball. (Futbol oynadık).
2. Düzensiz Fiiller (Kök Değiştirenler) 🧟♂️
Güçlü fiiller kökteki sesli harfi değiştirirler. "-te" takısı kullanmazlar. Sadece kökü değiştirirler ve şahıs eklerini eklerler (1. ve 3. tekil şahıslarda ek almazlar!).
- gehen (gitmek) ➔ ging
- sehen (görmek) ➔ sah
- kommen (gelmek) ➔ kam
| Kişi | Örnek (gehen ➔ ging) |
|---|---|
| ich | ich ging (Ek yok!) |
| du | du gingst |
| er/sie/es | er ging (Ek yok!) |
| wir | wir gingen |
| ihr | ihr gingt |
| sie/Sie | sie gingen |
3. Temel Fiiller: Sein, Haben ve Modallar (MUTLAKA BİLMELİSİNİZ!) 🚨
Bu zamanı sevmeseniz bile şu fiilleri mutlaka öğrenmelisiniz çünkü bunları konuşurken de kullanırız.
| Kişi | Sein (İdi / Oldu) | Haben (Vardı) | Können (-ebilirdi) | Müssen (Zorundaydı) |
|---|---|---|---|---|
| ich | war | hatte | konnte | musste |
| du | warst | hattest | konntest | musstest |
| er/sie/es | war | hatte | konnte | musste |
| wir | waren | hatten | konnten | mussten |
- Ich war gestern krank. (Dün hastaydım).
- Ich hatte keine Zeit. (Zamanım yoktu).
[!TIP]
Konuşurken "Ich bin krank gewesen" yerine "Ich war krank" demek çok daha doğal ve kolaydır. Bu yüzden Sein ve Haben fiillerinin Präteritum hallerini ezbere bilmek hayat kurtarır.
Ayrıca bakınız...
- Perfekt — Konuşma dili geçmiş zamanı.
- Modal Fiiller — Şimdiki zaman halleri.