Do czego służy niemiecki celownik?

Celownik zwykle oznacza dopełnienie dalsze — osobę lub rzecz, która coś otrzymuje. Odpowiada na pytania „komu?” albo „dla kogo?” i jest częsty przy czasownikach przekazania, takich jak geben , schenken czy zeigen .

Jak zmieniają się rodzajniki w celowniku?

Celownik zmienia rodzajnik zależnie od rodzaju: dem (męski/nijaki), der (żeński) oraz den (liczba mnoga, przy czym rzeczownik często dostaje też -n ). Na przykład: der Frau , dem Mann , den Kindern .

Które czasowniki i przyimki zawsze łączą się z celownikiem?

Niektóre czasowniki zawsze wymagają celownika, m.in. helfen , danken , folgen i gefallen . Celownik jest też wymagany po przyimkach aus, bei, mit, nach, seit, von, zu oraz gegenüber .

Celownik (Dativ) — Odbiorca 🎁

Dativ (Celownik) odpowiada na pytania: komu? czemu? (wem?). Określa dopełnienie dalsze — osobę, dla której lub względem której wykonywana jest czynność. W celowniku zmieniają się wszystkie rodzajniki: męski i nijaki stają się dem/einem, żeński staje się der/einer, a liczba mnoga den (dodatkowo do rzeczownika dodajemy końcówkę '-n').

Infografika przedstawiająca niemiecki celownik (Dativ) oraz zmiany w rodzajnikach i zaimkach.

Jeśli Biernik (Akkusativ) to rzecz, która jest przemieszczana, to Celownik (Dativ) to osoba, która ją otrzymuje.
Odpowiada na pytanie: Komu? Czemu? (Wem?).

Ich gebe dem Mann den Apfel. (Daję [temu] mężczyźnie jabłko).
- Ich = Podmiot (Mianownik)
- den Apfel = Dopełnienie bliższe (Biernik)
- dem Mann = Dopełnienie dalsze (Celownik). On jest odbiorcą.

Zmiany (Dla Polaka bywają mylące!) 🔵

W celowniku zmienia się wszystko. Możesz o nim myśleć jako o przypadku litery „M” (w większości rodzajów).

Rodzaj	Rodzajnik określony	Rodzajnik nieokreślony	Zaimek osobowy
Męski	dem Mann	einem Mann	ihm (mu / jemu)
Żeński	der Frau	einer Frau	ihr (jej)
Nijaki	dem Kind	einem Kind	ihm (mu / jemu)
Liczba mnoga	den Kindern	- Kindern	ihnen (im)

[!WARNING]
Uwaga na pułapki!

Rodzaj żeński: Widzisz to? Die zamienia się w Der! Tak, wygląda to jak mianownik rodzaju męskiego, ale to celownik rodzaju żeńskiego.

Ich helfe der Frau. (Pomagam [tej] kobiecie).

Liczba mnoga z „-n”: W celowniku liczby mnogiej dodajemy dodatkowe -n do samego rzeczownika!

Mianownik: Die Kinder.

Celownik: Mit den Kinder*n.*

Kiedy go używamy?

1. Dopełnienie dalsze (Dawanie, wysyłanie, pokazywanie)

Czasowniki, które wiążą się z przekazywaniem czegoś, często wymagają obu przypadków.

geben, schenken, schicken, zeigen, bringen...
Er schenkt ihr (Dativ) einen Ring (Akkusativ).

2. Specyficzne czasowniki „celownikowe”

Niektóre czasowniki w niemieckim są „samolubne” i łączą się bezpośrednio z osobą w celowniku, pomijając biernik.

Helfen (pomagać): Ich helfe dir. (Nie: dich!)
Danken (dziękować): Ich danke ihnen.
Folgen (podążać / iść za): Ich folge dem Mann.

3. Przyimki celownikowe

Te słowa ZAWSZE wymagają celownika. Warto się ich nauczyć na pamięć:

aus, bei, mit, nach, seit, von, zu (oraz gegenüber)
Ich komme aus dem Haus.
Ich spreche mit der Frau. (Rozmawiam z [tą] kobietą).

Szyk wyrazów: Złota zasada 🥇

Kiedy w zdaniu masz oba dopełnienia (rzecz i osobę), kto jest pierwszy?
Celownik zazwyczaj stoi przed Biernikiem.

Ich gebe dem Mann (Dativ) den Apfel (Akkusativ).
(Daję mężczyźnie jabłko).

Jeśli zamienisz tę kolejność (Ich gebe den Apfel dem Mann), brzmi to tak, jakbyś kładł szczególny nacisk na to, ŻE TO MĘŻCZYŹNIE dajesz jabłko. Standardowo: D przed A.

Zobacz także...

Dopełniacz (Genitiv) — Ostatni boss niemieckiej gramatyki.
Przyimki — Więcej szczegółów o Mit, Bei itd.

🎯

Gotowy do ćwiczeń?

Practice your case endings now!

Rozpocznij quiz