Aanwijzende voornaamwoorden — De vinger ☝️👇
Aanwijzende voornaamwoorden wijzen naar specifieke objecten of personen ('deze', 'die'). 'Dieser' is de meest voorkomende vorm, maar ook artikelen met klemtoon kunnen deze functie hebben.
Aanwijzende voornaamwoorden worden gebruikt om naar specifieke dingen of personen te wijzen.
"Ik wil niet die auto, ik wil deze."
1. Der, Die, Das (De vinger) 🖕
Wacht even, zijn dit geen lidwoorden?
Ja, maar ze kunnen ook als voornaamwoord dienen! Net als in het Nederlands ("Die ken ik niet").
- Ich mag den Kuchen. (Standaard lidwoord: Ik hou van de taart).
- Ich mag den da. (Aanwijzend voornaamwoord: Ik hou van die daar).
In gesproken taal leg je een sterke klemtoon op het woord.
- "Kennst du den Mann?"
- "Nein, den kenne ich nicht." (Nee, die ken ik niet).
2. Dieser / Jener (Deze / Die)
Dieser = Deze (dichtbij de spreker).
Jener = Die (verder weg van de spreker).
Ich möchte diesen Apfel. (Ik wil deze appel hier).
Ich möchte jenen Apfel. (Ik wil die appel daar).
[!NOTE]
Is "Jener" dood? 💀
Bijna wel. In gesproken Duits zegt bijna niemand meer "Jener". Het klinkt een beetje als het Nederlandse "gene" (zoals in deze en gene).
In plaats daarvan zeggen we:
- Dieser da (Deze daar).
- Der da (Die daar).
Je ziet jener vooral nog in formele teksten of literatuur.
3. Derselbe / Dergleiche (Hetzelfde) 👯
Duitsers maken hier een heel specifiek onderscheid dat we in het Nederlands vaak op één hoop gooien.
Derselbe (Zelfde): Het EXACT zelfde object.
Dergleiche (Hetzelfde soort): Een identiek exemplaar.
Wir fahren das gleiche Auto. (We rijden allebei in een VW Golf. Twee verschillende auto's van hetzelfde model).
Wir fahren dasselbe Auto. (We delen ÉÉN auto. Ik rijd op maandag, jij op dinsdag).
Declinatietabel (Dieser)
Deze volgt precies dezelfde uitgangen als het bepaalde lidwoord (der/die/das).
| Geslacht | Nom | Acc | Dat |
|---|---|---|---|
| Mannelijk | Dieser | Diesen | Diesem |
| Vrouwelijk | Diese | Diese | Dieser |
| Onzijdig | Dieses | Dieses | Diesem |
| Meervoud | Diese | Diese | Diesen |
Voornaamwoord vs. Lidwoord 🧐
Als der zowel een lidwoord ALS een voornaamwoord is, hoe weet ik dan het verschil?
De positie!
- Lidwoord: Staat VOOR een zelfstandig naamwoord.
- Ich sehe den Hund. (Hoort bij 'Hund').
- Voornaamwoord: Staat ALLEEN.
- Ich sehe den. (Vervangt 'Hund').
Staat het alleen? Dan is het een voornaamwoord. Heeft het een maatje (een zelfstandig naamwoord)? Dan is het een lidwoord.
Zie ook...
- Betrekkelijke voornaamwoorden — Die, dat, wie.
- Onbepaalde voornaamwoorden — Het tegenovergestelde (vage dingen).