Waarvoor wordt de datief in het Duits gebruikt?

De datief geeft meestal het meewerkend voorwerp aan — de persoon of het ding dat iets ontvangt. Hij beantwoordt de vraag "aan wie?" of "voor wie?" en komt vaak voor bij werkwoorden als geben , schenken of zeigen .

Hoe veranderen lidwoorden in de datief?

In de datief verandert het lidwoord per geslacht: dem (mannelijk/onzijdig), der (vrouwelijk) en den (meervoud, waarbij het zelfstandig naamwoord vaak ook -n krijgt). Bijvoorbeeld: der Frau , dem Mann , den Kindern .

Welke werkwoorden en voorzetsels krijgen altijd de datief?

Sommige werkwoorden krijgen altijd de datief, zoals helfen , danken , folgen en gefallen . De datief is ook verplicht na voorzetsels als aus, bei, mit, nach, seit, von, zu en gegenüber .

Dativ (3e Naamval) — De Ontvanger 🎁

De Dativ markeert het meewerkend voorwerp—de persoon voor wie een actie wordt uitgevoerd. Alle lidwoorden veranderen in de Dativ: mannelijk en onzijdig worden dem/einem, vrouwelijk wordt der/einer, en meervoud wordt den (plus een extra '-n' aan het woord vast).

Infographic die de Duitse Dativ (meewerkend voorwerp) laat zien en de veranderingen in lidwoorden en voornaamwoorden uitlegt.

Als de Akkusativ het ding is dat beweegt, dan is de Dativ de persoon die het ontvangt. Het geeft antwoord op de vraag: Aan wie? of Voor wie?

Ich gebe dem Mann den Apfel. (Ik geef [aan] de man de appel).
- Ich = Onderwerp (Nominatief)
- den Apfel = Lijdend voorwerp (Akkusativ)
- dem Mann = Meewerkend voorwerp (Dativ). Hij is de ontvanger.

De veranderingen 🔵🇳🇱

De Dativ verandert alles. Je kunt de Dativ over het algemeen onthouden als de "M"-naamval (voor mannelijk en onzijdig).

Geslacht	Bepaald (De/Het)	Onbepaald (Een)	Voornaamwoord
Mannelijk	dem Mann	einem Mann	ihm (hem)
Vrouwelijk	der Frau	einer Frau	ihr (haar)
Onzijdig	dem Kind	einem Kind	ihm (hem/het)
Meervoud	den Kindern	- Kindern	ihnen (hen)

[!WARNING]
Pas op!

Heb je het vrouwelijke rijtje gezien? Die wordt Der! Ja, dat ziet eruit als de mannelijke vorm, maar het is echt de 3e naamval vrouwelijk.

Ich helfe der Frau. (Ik help de vrouw).

De Meervouds-N: In de 3e naamval meervoud krijgt het zelfstandig naamwoord een extra -n aan het einde!

Nominatief: Die Kinder.

Dativ: Mit den Kindern. (Dit voelt voor Nederlanders vaak natuurlijk aan).

Wanneer gebruik ik het?

1. Meewerkend voorwerp (Geven, sturen, tonen)

Werkwoorden waarbij iets van eigenaar wisselt, hebben vaak beide naamvallen.

geben, schenken, schicken, zeigen, bringen...
Er schenkt ihr (Dat) einen Ring (Acc).

2. Vaste Dativ-werkwoorden

Sommige werkwoorden zijn "egoïstisch" en slaan de 4e naamval over. Ze werken direct met de persoon.

Helfen (helpen): Ich helfe dir. (Niet dich!)
Danken (danken/bedanken): Ich danke ihnen.
Folgen (volgen)
Gefallen (bevallen/leuk vinden)

3. Voorzetsels met de 3e naamval

Deze woorden eisen ALTIJD de Dativ.

aus, bei, mit, nach, seit, von, zu (+ gegenüber)

Voorbeeld: Ich spreche mit der Frau. (Ik spreek met de vrouw).

Woordvolgorde: De gouden regel 🥇🇳🇱

Als je BEIDE voorwerpen in een zin hebt staan, wie komt er dan eerst? In het Duits (en meestal ook in het Nederlands) komt de Dativ vóór de Akkusativ.

Ich gebe dem Mann (Dat) den Apfel (Acc).
(Ik geef de man de appel).

Zie ook...

Genitief (2e naamval) — De eindbaas.
Voorzetsels — Meer details over Mit, Bei, etc.

🎯

Klaar om te oefenen?

Practice your case endings now!

Start quiz