Gebiedende wijs (Imperativ) — De Baas-modus 👮♂️📢
De Imperativ wordt gebruikt voor bevelen. Er zijn drie vormen: informeel enkelvoud (haal -st weg: Komm!), informeel meervoud (zoals tegenwoordige tijd: Kommt!) en formeel (werkwoord + Sie: Kommen Sie!). Bij sterke werkwoorden blijft de klinkerwissel in de enkelvoudsvorm behouden.

Wanneer je bevelen wilt geven: "Eet!", "Stop!", "Wees stil!".
In het Duits hebben we drie niveaus van 'baas-zijn', afhankelijk van tegen wie je praat.
1. Het "Du" bevel (Vrienden) 🤜🤛🇳🇱
Haal de uitgang -st van de Du-vorm af. Dit is precies zoals in het Nederlands.
- Du machst. -> Mach! (Maak!)
- Du gehst. -> Geh! (Ga!)
- Du isst. -> Iss! (Eet! - De klinkerwissel e->i blijft).
- Du fährst. -> Fahr! (Rijd! - De Umlaut ä->a verdwijnt weer).
Mach das Fenster auf! (Maak het raam open!)
2. Het "Ihr" bevel (Groep vrienden) 👨👩👧👦🇳🇱
Dit is makkelijk. Gebruik de normale Ihr-vorm, maar laat het woord "Ihr" weg. Dit lijkt op de wat ouderwetse Nederlandse meervoudsvorm (zoals "Loopt allen!").
- Ihr macht. -> Macht!
- Ihr geht. -> Geht!
- Ihr esst. -> Esst!
Macht eure Hausaufgaben! (Maak jullie huiswerk, kinderen!)
3. Het "Sie" bevel (Beleefd) 🎩🇳🇱
De meest beleefde vorm. Je behoudt het voornaamwoord Sie, maar draait de volgorde om.
- Sie machen. -> Machen Sie! (Maakt u!)
- Sie gehen. -> Gehen Sie! (Gaat u!)
Kommen Sie bitte herein. (Komt u alstublieft binnen.)
Het onregelmatige "Sein" (Zijn) 🦄
Het werkwoord sein is altijd een buitenbeentje.
- Du: Sei leise! (Wees stil!)
- Ihr: Seid leise!
- Sie: Seien Sie leise!
Veelgemaakte fouten ⚠️
- Zeg geen "Du"! Bij een bevel tegen één persoon verdwijnt het woord Du.
- Gehst du nach Hause! (Fout - dat is een vraag/mededeling).
- Geh nach Hause! (Goed - bevel).
- De positie van "Sie": Bij de beleefde vorm moet Sie blijven staan, maar dan ná het werkwoord.
- Bitte: Duitsers gebruiken Bitte (alstublieft) om bevelen wat vriendelijker te maken.
- Gib mir das Salz, bitte. (Geef me het zout, alstublieft).
Wist je dat? 🤓
Soms zie je in oude boeken een extra "e" aan het einde van een bevel.
- Gehe! in plaats van Geh!
Dit is ouderwets ("Luther-Duits"). Tegenwoordig laten we die "e" bijna altijd weg.
Zie ook...
- Werkwoorden Basis — Regels voor vervoeging.