B2

Deelwoorden — Fietsen worden bijvoeglijke naamwoorden 🔄

Het tegenwoordig deelwoord (Partizip I) eindigt op -d en is actief (lachend). Het voltooid deelwoord (Partizip II) is de 'ge-vorm' en is meestal passief (gekocht). Beide kunnen voor een zelfstandig naamwoord staan en krijgen dan normale adjectiefuitgangen.

Infografiek over Duitse deelwoorden, die laat zien hoe werkwoorden veranderen in bijvoeglijke naamwoorden met -d of ge- vormen.

Wist je dat elk werkwoord in het Duits stiekem een bijvoeglijk naamwoord is dat wacht om gebruikt te worden? Het is als een goocheltruc: je neemt een actie (laufen - rennen) en verandert het in een beschrijving (laufend - rennend).

Dit is superhandig omdat je hiermee dingen kunt beschrijven door te kijken naar wat ze doen of wat er met ze is gebeurd.


1. Tegenwoordig deelwoord (Partizip I) — De actieve vorm 🏃

Hoe vorm je het: Neem de infinitief (machen, gehen) en voeg een -d toe. Net als in het Nederlands!

  • lachenlachend
  • rennenrennend

Wat betekent het: Iets is deze actie nu actief aan het doen.

Voorbeelden

  • Das lachende Kind. (Het lachende kind - Het kind lacht nu).
  • Der bellende Hund. (De blaffende hond).
  • Die aufgehende Sonne. (De opkomende zon).

[!NOTE]
Let op de uitgangen: Zodra het een bijvoeglijk naamwoord wordt (lachend), moet je de normale adjectiefuitgangen (-e, -en, -er) toevoegen, afhankelijk van het zelfstandig naamwoord!

  • Ein lachendes Kind (Een lachend kind).

2. Voltooid deelwoord (Partizip II) — De passieve vorm 🍳

Hoe vorm je het: Dit is de standaard "ge-" vorm die je gebruikt voor de voltooid tegenwoordige tijd (gemacht, gegangen). Ook dit is bijna hetzelfde als in het Nederlands.

  • kochengekocht (gekookt)
  • reparierenrepariert (gerepareerd)

Wat betekent het: De actie is gebeurd MET het object. Het is een voltooide toestand.

Voorbeelden

  • Das gekochte Ei. (Het gekookte ei - iemand heeft het gekookt).
  • Das reparierte Auto. (De gerepareerde auto).
  • Die geschlossene Tür. (De gesloten deur).

Vergelijking:

  • Der kochende Chef (Partizip I: De chef is nu aan het koken).
  • Die gekochte Suppe (Partizip II: De soep is al gekookt).

3. Het "Duitse Broodje" (Uitgebreide bijvoeglijke bepalingen) sandwich 🥪

Hier laat het Duits zien wat het kan. Je kunt een hele mini-zin IN de bijvoeglijke bepaling proppen. In het Nederlands doen we dit ook wel eens, maar het klinkt vaak wat formeler.

Nederlands: De [het boek lezende] man...
Duits: Der [das Buch lesende] Mann...

Hoe bouw je het op:

  1. Begin met het lidwoord (Der).
  2. Stop alle extra informatie erin (das Buch, auf dem Sofa, gestern).
  3. Eindig met het deelwoord + uitgang (lesende).
  4. Eindelijk het zelfstandig naamwoord (Mann).

Meer voorbeelden:

  • Das [auf dem Tisch stehende] Glas. (Het op de tafel staande glas).
  • Die [von meiner Oma gestrickten] Socken. (De door mijn oma gebreide sokken).

FAQ 🙋

V: Kan ik ze als bijwoord gebruiken?
A: Ja! Als je ze niet voor een zelfstandig naamwoord zet, hebben ze geen uitgang nodig.

  • Er rannte lachend weg. (Hij rende lachend weg).
  • Er kam gestresst nach Hause. (Hij kwam gestrest thuis).

V: Zijn er onregelmatige Partizip I-vormen?
A: Bijna nooit! Zelfs onregelmatige werkwoorden gedragen zich hier goed. Seinseiend. Tuntuend.

Veelgemaakte fouten ⚠️

  • Actief/Passief verwisselen: Der gekochte Chef (De gekookte chef... au!) vs Der kochende Chef (De kokende chef). Wees voorzichtig!

Nu kun je adjectieven uit het niets creëren! Gebruik deze kracht verstandig. 🧙‍♂️

Zie ook...